Raşitizme etkinliği olan bir vitamindir.

Vitamin D ön maddeleri;

Bitkilerde ergokalsiferol,

Hayvanlarda 7-dehidrokolesterol ‘ dür.

Vitamin D ‘nin kolekalsiferol (Vitamin D3) ve ergokalsiferol (Vitamin D2)  olmak üzere iki tipi vardır.

 Vitamin D2'nin Pro vitamini ergosterol, Vitamin D3'ün ise 7-dehidrokolesterol ‘dür.

 Vitamin D2 bitki ve mayalarda,  vitamin D3 ise hayvansal dokularda bulunur. 

Hayvansal kaynaklı vitamin D ( vitamin D3  veya  kolekalsiferol) Hayvansal dokularda kolesterolden şekillenen 7-dehidrokolesterol ‘ün  UV  ışığa maruz kalması sonucu oluşur.

    Vitamin D Kullanım Yolu

Besinle alınan ya da vücutta şekillenen vitamini D önce karaciğerde sonra böbrekte tepkimeye girdikten sonra hedef doku ve organlara etki gösterir.

Baklagil otları doğal veya yapay UV ışığına maruz bırakılarak uygun şekilde kurtulduklarında vitamin D ihtiva ederler.  Alfa alfada 660-3300 Ü/kg miktarında vitamin D bulunabilir. Bu miktar işleme ya da stoklama durumuna göre değişiklik gösterir.

Vitamin D2'nin ön vitamini olan ergosterol bitkilerde bulunur. 

Gerek bitkilerde gerek hayvansal dokularda, kışın günlerin kısa olması, sis-bulut vb. gibi sebeplerle güneş ışığının zayıflaması, bulutlu ve kapalı yerlerde camların UV ışığını geçirmemesi nedeniyle, ergosterol ve 7-dehidrokolesterol ‘den, sırasıyla vitamin D2 ve vitamin D3 ‘ün şekillenmesi zayıflar.

 Vitamin D sindirim kanalından iyi emilir. 

Emilimi için safra asitlerine ihtiyaç vardır. Karaciğer ve safra salgısı ile ilgili bozukluklar emilimini bozar.

Vücutta başta yağ doku olmak üzere, dokularda uzun süre depolanır.  Böbrekler, adrenal bezler, kemik ve bağırsaklarda az miktarda vitamini D bulunur.

Vitamin D;

Memeliler ve kanatlılarda bağırsaklardan minerallerin emilmesi

Kan kalsiyum, fosfor ve fosfotaz dengesinin sağlanması ve sürdürülmesi

Gelişme hızı, kemiklerin şekillenmesi ve üreme ile ilgili görevleri olan bir maddedir.

Vitamin D,  kalsiyum ve fosforun bağırsaklardan emilmesini hızlandırır.

Vitamin D, gençlerde kemik yapımını hızlandırırken, erginlerde eski kemik dokusunun yenilenmesini sağlar.

Vitamin D, sinirsel uyarı, kemikleşme, kanın pıhtılaşması ve diğer kalsiyuma bağlı olaylar için kalsiyum ve fosforun normal sınırlar içinde tutulmasını sağlar.

Vitamin D ve para hormonunun etkileri ile kalsiyumun bağırsaklardan ve böbreklerden geri emilmesi, eski ve yaşlı kemiklerden kalsiyumun salıverilmelerinin artması, plazma kalsiyum-fosfor dengesinin normal sınırlar içinde kalmasını sağlar.

Vitamin D eksikliğinde gençlerde raşitizma ve erginlerde osteomalasi (kemik erimesi, yetişkin raşitizması)  kemik hastalıkları oluşur.

Raşitizmde kan kalsiyum ve fosfor düzeyinin azalması ve kemikleşmenin bozulması olur.

Hastalıkta uzun kemikler eğilir eklemler sertleşir ve şişer. Sık sık kırıklar olur.

Hastalığa en çok buzağı, kuzu, oğlak ve kanatlarda karşılaşılır.

Eksikliğinde erginlerdeki hastalık osteomalasi ‘dir.

Yetişkinlerde  kalsiyum emilmesinin önemli derecede bozulması, gebelik ya da sağımda olduğu gibi ihtiyacın önemli ölçüde artması durumunda  kalsiyum ve fosfor kemiklerden ayrılır ve kemiklerdeki oranları azalır.  kemikler yumuşar ve şekil bozuklukları gelişir.

Sığırlarda;

Raşitizmde dikkati çeken ilk belirti eklemlerde şişmedir. Kemiklerde kıkırdak uçlar gelişmeye devam ederse de bu kısımlar normal kemik dokuya çevrilemezler. Hastalık ilerledikçe ön bacaklar dizilere kadar bükülebilir. Eklemler sert ve şişkindir. Sık sık kemik kırılmaları ile karşılaşılır. Hasta hayvanlar genellikle karını çekilmiş ve sırtı kamburlaşmış haldedir.

Hayvanlarda Solunum hızlanmıştır ve hafif egzersizden sonra bile bitkinleşirler.  huzursuzdurlar. İştahları kaybolmuş olup zayıftırlar. Arka bacaklarını çaprazlayarak ayakta durabilirler ve arka ayaklarını sürüyerek yürürler.

Kaburgaların bağlantı yerlerinde büyüme ve tespih tanesi gibi şişlikler oluşur. Ciddi durumlarda çırpınarak ölümler görülür.

Kanatlı;

Kanatlılarda gelişme geriliği, yürüme isteksizliği, gaga'nın yumuşayıp süngerimsi hal alması, göğüs kemiğinin gelişememesi ve omurilik kanalının eğrilmesi görülür. 

Yumurta tavuklarında önce yumurta kabuğu incelir ve sonra yumurta verimi düşer.

 göğüs kemiklerinde yumuşama ve süngerimsi hal alma dikkat çeker.  bacak ve kanat kemikleri kolay kırılır.

Tavukların bacaklarını kullanması yavaş yavaş kaybolur ve tipik olarak yere çömelme veya oturma oluşur. Bu durum yumurta tercih diye bilinir.

Yumurtadan yavru çıkma oranı da önemli ölçüde düşer.

 vitamin D doğum felcinin önlenmesi içinde kullanılır.

Tedavide kullanılacak vitamin D koruyucu dozun birkaç katı kullanılmalıdır.

Raşitizm  tedavisinde kullanılacak vitamin D günlük ihtiyaç miktarının 10-15 katı olmalıdır.

Özellikle Sonbahar Kış ayları boyunca ve yeterince güneş ışığı almayan havalarda hayvanlara vitamin D ile desteklenmiş yemler verilmelidir.